Fiat 124 Spider 50 Jaar

Gepubliceerd op

3 november 1966 - 3 november 2016 : de iconische cabrio van Fiat wordt 50. Deze auto doorstond enkele cruciale decennia van de voorbije eeuw, zonder aan elegantie en sportiviteit in te boeten. In 1966 draaide alles rond California Dreamin'. Het was dan ook geen toeval dat de opwindende nieuwe versie van dit model in 2015 werd voorgesteld in Los Angeles. In zijn huidige gedaante belichaamt hij de tijdloze schoonheid van zijn voorganger, terwijl hij trouw blijft aan zichzelf en een nieuwe generatie fans zal aanspreken.

 

De achtergrond

'Het Autosalon van Turijn in het teken van optimisme' - dat was de positief klinkende titel van de 48ste editie van het evenement dat in 1966 plaatsvond in de hallen van Torino Esposizioni. De bezoekers van dit Autosalon werden ontvangen met een fantastisch licht- en kleurenspel. De blinkende lak van de auto's weerspiegelde de heldere neonverlichting en versterkte zo het effect: in de jaren '60 werd Italië meegesleept door golven van enthousiasme. De monetaire crisis van 1964-1965 liep op zijn einde en in 1966 was de autoproductie met 8% gestegen. Sinds het begin van het decennium was ruim 650 miljard lire geïnvesteerd in de modernisering en ontwikkeling van de fabrieken om in een jaarlijks toenemende vraag te voorzien. Auto's zorgden niet alleen voor banen, maar waren ook de belangrijkste indicator van de welvaart van een land en zijn beschavingsgraad. Hoewel steeds meer mensen naar een auto verlangden, bleef er toch een zekere conservatieve mentaliteit bestaan, die auto's als een luxeproduct beschouwde. Deze laatste opvatting kreeg ongelijk: vandaag mogen we gerust stellen dat auto's tot een echte nationale eenheid hebben bijgedragen door afstanden korter te maken, reizen populair te maken en wederzijds begrip te bevorderen. Ook al werd het als een accessoire beschouwd, dit vervoermiddel was bijna altijd een stuk gereedschap, een visitekaartje en een springplank voor ambities.

In de expohal, tussen de andere 515 exposanten uit 13 verschillende landen, viel de Fiat-stand op door zijn grootte. Het zeer uitgebreide gamma op het Autosalon van Turijn in 1966 kon in de meest uiteenlopende behoeften en smaken voorzien, en werd vervolledigd met drie gloednieuwe modellen. Bezoekers konden er de Fiat Dino bewonderen, die toen in productie ging, en de modellen die het 124-gamma compleet maakten. De 124 was een innovatieve auto met een origineel design, een nieuwe ruimteconcept, gesofistikeerde techniek en de nieuwste veiligheidssnufjes. De Fiat 124 was het resultaat van Fiats engagement om een betaalbare, snelle auto te maken die vijf mensen en hun bagage comfortabel kon vervoeren.

Op het Autosalon werd ook een breakversie - de Fiat 124 Familiare - voorgesteld, maar men zou zich die 3 november vooral herinneren omwille van de Fiat 124 Sport Spider. Dit model was het hoogtepunt van de evolutie in het opwindende, maar toegankelijke cabriosegment dat Fiat had aangevoerd sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog, met modellen zoals de 1100 Spider in 1954, de 1200 en de 1500 Bialbero met dubbele bovenliggende nokkenas in 1958, de 1500 S en de 1600 S in 1961. De 124 Sport Spider was ontwikkeld voor bestuurders die op zoek waren naar topprestaties tegen een betaalbare prijs: deze sportieve auto viel dan ook meteen in de smaak. De pers noemde het een 'modern evenement', meer dan een auto. Het was modern, omdat in de vraag naar mobiliteit werd voorzien met een product dat opwindend en redelijk geprijsd was, met een overtuigende en persoonlijke stijl, topprestaties en innovatieve technische oplossingen, vooral op mechanisch vlak. De 124 Sport Spider was een evolutie van de 124-berline, maar was ook een echte sportauto waarop iedereen al snel verliefd werd. Voor het ontwerp van de auto deed Fiat een beroep op Pininfarina, de jarenlange partner van de constructeur en wereldwijd een grote naam in autodesign.

De 124 Sport Spider van modeljaar 1966 : de geboorte van een internationale autolegende

Het model nam de meeste mechaniek van de Fiat 124-berline over, maar was van bij het begin ontworpen met enkele belangrijke sportieve eigenschappen in het achterhoofd. De naam Pininfarina alleen al garandeerde een elegant interieur en design, terwijl de 124 Sport Spider in zijn geheel opviel door zijn hoge afwerkingskwaliteit, accessoires en kleuren. De auto was 3,97 meter lang en had een modern, ingetogen en goed geproportioneerd koetswerk. Zijn gestroomlijnde silhouet werd nog benadrukt doordat het achterste spatbord afliep ten opzichte van het voorste spatbord. De neus was vlak en compact; de iets achteruit geplaatste, verzonken koplampen zorgden voor een lichte look. De luchtinlaat had een originele zeshoekige vorm, terwijl de bumpers eenvoudig waren gehouden en om de hoeken liepen. De achterkant werd gekenmerkt door twee iets omhoog lopende vinnen die een holle lijn vormden met het kofferprofiel. Kortom, de auto had de meest aantrekkelijke stijl en proporties van zijn tijd: zo stond hij in november 1966 op de Fiat-stand als een verleider onder verleiders, geflankeerd door twee winnaressen van een schoonheidswedstrijd en actrice Marisa Solinas. De wagen was voorzien van een Vinilite-achterruit en twee zijruiten die naar beneden gingen wanneer de kap neergeklapt werd. De grote glasoppervlakken garandeerden een goede zichtbaarheid rondom. En zijn aerodynamische lijn maakte hem ideaal zowel voor de autosnelweg als voor het drukke stadsverkeer. Net als de details van de deurgrepen, koplampen, zetels en kleuren was het design van de ruiten en voorruit gekenmerkt door onderzoek, gericht op praktisch gebruik en elegantie. Ook het interieur was afgewerkt met oog voor detail: anatomisch gevormde zetels, houten sierlijsten en een zeer volledig dashboard. Het instrumentenpaneel omvatte een snelheidsmeter, een elektrische oliedrukmeter, een koelvloeistofthermometer en elektronische toerenteller.

De eveneens achterwielaangedreven Spider kon vertrouwen op de motor uit de 124AC.000. Deze viercilinder-in-lijn met een boring en slag van respectievelijk 80 en 71,5 mm was goed voor een cilinderinhoud van 1 438 cm3. Het was een pracht van een motor, ook dankzij de dubbele bovenliggende nokkenas en kleppen in V-opstelling. Hij leverde 90 pk bij 6 500 toeren en haalde een top van 170 km/u. Ook had hij een dubbele verticale carburator, terwijl een dubbel oliefiltersysteem voor een betere smering en langere levensduur zorgde. Andere eigenschappen plaatsten het model in het segment van de premium sportauto's: een vijfversnellingsbak, radiaalbanden en een sportief stuur met twee spaken waren standaard. Dit laatste was met de stuurinrichting verbonden door een stuurkolom uit twee delen, die met elkaar waren verbonden door CV-koppelingen. Dat garandeerde een uitstekend rijgedrag. Het elegante design, de goede motorprestaties, stabiliteit en veiligheid van dit model - te danken aan de vier schijfremmen met vacuümrembekrachtiger en een Panhardstang voor een betere lastverdeling in bochten - resulteerden in een succesvolle verkoop en sterk imago vanaf de eerste maanden. De 124 Sport Spider kostte 1 550 000 lire, ongeveer een half miljoen meer dan de berline. 'Cromodora' lichtmetalen velgen en een hardtop waren verkrijgbaar voor een meerprijs van 65 000 lire. Van de eerste serie werden er ongeveer 25 000 stuks gemaakt tot 1969.

Enkele aanpassingen om de Amerikaanse droom waar te maken en debuut van de tweede serie

In 1966 zongen de Italianen mee met de cover van het nummer van The Mamas and Papas. Ook zij droomden ervan om te ontsnappen aan de grijze lucht en winterdagen naar een vrij, nieuw leven in Californië.

Ondertussen was Fiat, aangemoedigd door de goede reacties van de markt, al bezig met de ontwikkeling van het model dat in 1968 zou worden gelanceerd in de VS. De Amerikanen vielen voor de proporties en typisch Italiaanse stijl van de Spider, waarvan het dak snel en gemakkelijk kon worden neergeklapt vanaf de bestuurderszetel. De tweede versie werd in oktober 1969 voorgesteld, opnieuw op het Autosalon van Turijn, in het kader van een algemene vernieuwing van het gamma. De auto behield zijn achterwielaandrijving en kenmerkende sportieve rijgevoel, ondanks de vele auto's met voorwielaandrijving die toen werden voorgesteld.

Hij kon met een traditionele 1.4-liter of een nieuwe 1.6-liter motor worden uitgerust. Deze laatste, ook met vier cilinders en dubbele bovenliggende nokkenas, had twee dubbele verticale carburatoren: de cilinderinhoud steeg tot 1 608 cm3 en de prestaties waren nog indrukwekkender. Met zijn 110 pk haalde hij een top van 180 km/u. Het remsysteem werkte op basis van onafhankelijke kringen. Qua uitzicht had hij een nieuw radiatorrooster met honingraatmotief. Het meest in het oog springende verschil waren de twee opvallende ovalen bobbels op de motorkap, die nodig waren omwille van de grotere motor. De lichtblokken achteraan waren gewijzigd en een achteruitrijlicht was toegevoegd. Radiaalbanden en een waterdichte kap vervolledigden de standaarduitrusting. Een hardtop en lichtmetalen velgen waren optioneel verkrijgbaar. In oktober 1969 bracht Lucio Battisti zijn hit 'Mi ritorni in mente' uit ('Ik herinner me jou / zo mooi als je bent / misschien zelfs meer dan ooit'): het ging niet over de Fiat 124 Spider, maar dat had best gekund. Hoewel de roadster evolueerde, bleef hij toch trouw aan zichzelf, met zijn elegante Pininfarina-design, en boekte hij meer succes dan ooit: van 1969 tot 1972 werden er ongeveer 27 000 stuks van gemaakt.

Derde generatie gelanceerd in de sprankelende jaren '70

In de jaren '70 vonden er grote culturele en sociale veranderingen plaats. Het waren de jaren van vrijheid en transgressie, beroering en innovatie. Nieuwe culturele problemen die tot op vandaag actueel zouden blijven, traden voor de eerste keer op de voorgrond, zoals de maatschappelijke functie van onderwijs, de relatie tussen school en tewerkstelling en creatieve communicatie. Politiek extremisme was een ander fenomeen van toen. De autosector ging van het ene uiterste naar het andere, van stagnatie door de oliecrisis en politieke onrust tot maximaal productierendement en economisch herstel. Het Fiat 124-gamma werd volledig vernieuwd en een resem mechanische en stilistische verbeteringen werden doorgevoerd met het oog op betere prestaties, comfort en elegantie. De 124, die van meet af aan voor de internationale markt ontworpen was, betekende een kantelpunt voor de productie van Fiat in de sector van de middelgrote motoren. Het grootste succes werd in het begin van de jaren '70 geboekt. In 1972 lanceerde Fiat de nieuwe generatie van de Spider: het design bleef nagenoeg ongewijzigd, maar het dashboard werd lichtjes aangepast. Zo werd onder andere het verchroomde instrumentenpaneel vervangen door een zwart paneel en werd een klok toegevoegd. Het belangrijkste nieuws betrof de motor: de Fiat 124 Sport Spider kon worden uitgerust met de '1600' en de nieuwe '1800' motoren van de Fiat 132. In beide gevallen ging het om een viercilinder-in-lijn met dubbele bovenliggende nokkenas, bovenliggende kleppen en een dubbele Weber 34 DMS- of Solex C34 EIES 5-carburator. De cilinderinhoud bedroeg 1 592 cm3 voor de '1600' en 1 756 cm3 voor de '1800'. Met een vermogen van respectievelijk 108 en 118 pk kon een topsnelheid van 180 en 185 km/u worden gehaald.

Zijn tijdloze aantrekkingskracht en onveranderd rijplezier maakte van de 124 Sport Spider een succes, ondanks de sociale onrust van toen die vooral de mooiste modellen trof.

Na 1972 zou men zich deze versie ook herinneren vanwege zijn memorabele raceoverwinningen. Eddy Merckx dankte zijn bijnaam 'de kannibaal' aan zijn overwinningen in de Ronde van Frankrijk en de Giro, naast Milaan-Sanremo en het uurrecord. Mark Spitz vestigde nieuwe wereldrecords in alle zeven wedstrijden waaraan hij deelnam op de Olympische Spelen van München, terwijl de Italianen Mennea en Thoeni zich onsterfelijk maakten in de atletiek en in het skiën met een Europees record op de 100 meter en de wereldbeker alpineskiën. Datzelfde jaar werd een productieversie gelanceerd van de Fiat 124 Abarth Rally voor races in Groep 4. Vergeleken met het standaardmodel kon de Fiat 124 Abarth Rally Gr.4 rekenen op een krachtigere motor, een dak en motorkap uit glasvezel, aluminium deuren en een veel lager gewicht. De auto, getuned door het Abarth Racing Team, maakte zijn debuut in seizoen '72 en bleef racen tot 1975.

De 124 Sport Spider bleef in productie van juni 1974 tot 1982 voor export naar de Verenigde Staten, waar het model nog altijd zeer succesvol was. De stijl bleef ongewijzigd. De enige verandering was de toevoeging van energie-absorberende bumpers, die vereist waren door de Amerikaanse veiligheidsnormen, en de invoering van een 2-liter motor met 87 pk vanaf 1978. In 1981 toonde Pininfarina een nieuw model op het Autosalon van Genève: de 'Spider Europa'. Die zag er in wezen hetzelfde uit, maar had enkele upgrades gekregen, vooral op het vlak van veiligheid en comfort. Onder de motorkap lag een 105 pk sterke viercilinder van 1 995 cm3 met dubbele bovenliggende nokkenas. Het rijgedrag was uitstekend - zoals altijd - en hij was zuiniger. De laatste ontwikkeling vond plaats in 1983. Toen werd de 136 pk sterke 'Volumex' met volumetrische turbo gelanceerd. Die was vooral ontwikkeld voor de Amerikaanse markt en maakte het verdere succes van dit model mogelijk. Wereldwijd werden er ruim 200 000 van verkocht, 75% daarvan in de VS. 

De nieuwe 124 Spider doet zijn intrede

De Verenigde Staten is altijd al de doelmarkt van de Fiat 124 Sport Spider geweest: het is geen toeval dat de nieuwe Fiat 124 Spider vorig jaar werd voorgesteld op het Autosalon van Los Angeles. In de traditie van zijn legendarische naamgenoot wil hij een nieuwe generatie aanspreken, met zijn typisch Italiaanse stijl en prestaties. De 124 Spider is de authentieke roadster. Deze auto, boordevol opwinding, technologie en veiligheid, met Italiaanse flair, wordt vandaag 50.

De ontwerpers van het Fiat Style Centre hebben een auto ontworpen die de klassieke schoonheid van zijn voorganger in een nieuw perspectief zet, zonder afbreuk te doen aan de essentie ervan. De neus is gedurfd zonder agressief te zijn en de twee kleine bobbels op de motorkap doen denken aan de sterke motor. Van opzij ziet hij er als een echte sportauto uit, met een langsgeplaatste motor, achterwielaandrijving en naar achteren geplaatste cockpit: het design bewijst eer aan het verleden, maar kijkt ook naar de toekomst.

De nieuwe Fiat 124 Spider haalt zijn inspiratie uit enkele details van zijn voorganger uit 1966 en geeft daar een moderne draai aan. Hij heeft een gestroomlijnd, tijdloos silhouet, in combinatie met de klassieke, perfect geproportioneerde zijkant, laag zwaartepunt, naar achteren geplaatste cockpit en lange motorkap van een echte sportauto. Verwijzingen naar het klassieke model zijn ook terug te vinden in de bovenste grille, het zeshoekige radiatorrooster, de klassieke 'bobbels' op de motorkap en de gedurfde horizontale achterlichten. Tegelijkertijd doet de bovenste zeshoekige grille, geïnspireerd op de exclusieve vorm van de luchtinlaten van het klassieke model, denken aan de honingraatstructuur van de sportieve grille van de legendarische 124 Spider.

De achterzijde wordt gekenmerkt door twee elementen: de zwaluwstaartvormige achterkant en de horizontale achterlichten die een knipoog zijn naar zijn voorganger. De achterste spatborden, waarvan de bovenkant overgaat in het kofferdeksel, geven de achterkant van de auto een kenmerkende V-vorm. Het interieur werd ontworpen en gemaakt met het oog op maximaal comfort voor de inzittenden, door gebruik te maken van zachte kwaliteitsmaterialen. Ook aan de ergonomie werd de nodige aandacht besteed om de rijervaring te verbeteren, o.a. door een perfecte plaatsing van de pedalen, het stuur en de transmissie.

De Fiat 124 Spider is uitgerust met de betrouwbare viercilinder 1.4-liter MultiAir-turbomotor die al bij 2 250 toeren een vermogen van 140 pk (103 kW) en een maximumkoppel van 240 Nm levert. De motor behield zijn kenmerkende eigenschappen: vier cilinders in lijn met een aluminium cilinderkop, een boring van 72 mm en een slag van 84 mm, goed voor een totale cilinderinhoud van 1 368 cm3. De Fiat 124 Spider haalt een topsnelheid van 215 km/u en accelereert in 7,5 seconden van 0 naar 100 km/u. De uitstekende dynamiek van de auto is ook te danken aan de achterwielaandrijving, een buitengewoon goed uitgebalanceerde gewichtsverdeling en een laag zwaartepunt. De Fiat 124 Spider is verkrijgbaar met een handgeschakelde zesversnellingsbak om soepel en direct te kunnen schakelen, of met een automaat. De ophanging en stuurinrichting zijn ontworpen met het oog op een uitstekende rijdynamiek. Vooraan kreeg de nieuwe 124 Spider een elegante ophanging met dubbele draagarmen en een multilink-architectuur achteraan voor een totale controle in bochten. De stuurbekrachtiging met dubbele rondsels zorgt voor een licht en responsief stuurgedrag.

Als eerbetoon was op het Autosalon van Parijs een exemplaar te zien van de genummerde speciale serie van de nieuwe 124 Spider America, waarvan er slechts 124 genummerde exemplaren zullen worden gemaakt. Het gaat om een speciale uitvoering om zijn naamgenoot te vieren die in de jaren '80 werd gelanceerd voor de 50ste verjaardag van Pininfarina. Het is dan ook geen toeval dat deze speciale serie dezelfde bronzen koetswerkkleur heeft als het beroemde model. De zijspiegelkapjes zijn zilverkleurig en het lederen interieur is tabakskleurig. De nieuwe 124 Spider America kan ook worden besteld met klassiek ogende 17" lichtmetalen velgen en een bagagerek op het kofferdeksel. Deze twee accessoires werden door Mopar ontwikkeld om de vintage persoonlijkheid van de auto te benadrukken. Tot slot is de 124 Spider America voorzien van een genummerde badge (124 voor de Italiaanse markt, verkrijgbaar vanaf eind dit jaar) en een speciale badge op het radiatorrooster. Deze versie werd voor het eerst uitgerust met een sequentiële zestrapsautomaat. De auto zal vanaf het eerste kwartaal van 2017 te koop zijn in Italië.

Van 1966 tot 2016 : de vijftigjarige geschiedenis van een legendarisch model dat blijft fascineren door zijn stilistische ontwikkelingen en constante technische kwaliteit, zonder zijn succesvolle verleden uit het oog te verliezen. Groeien om te verbeteren en nieuwe doelen te bereiken: gelukkige verjaardag, 124 Spider.